خواص و فوائد شیر از دیدگاه حکیم عقیلی خراسانی

خواص شیر در طب سنتی

 

شیر طب سنتی

شیر طب سنتی

 

لبن

“بفتح لام و با و نون لغت عربی است بفارسی شیر و بترکی سود و بهندی دودهه نامند”

ماهیت آن :

معروف است و آن مرکب از سه جزو است مائیت و دهنیت و جبنیت و بحسب غلبۀ هریک بر دیکری طبیعت آن در حرارت و برودت و رطوبت و یبوست و اعتدال مختلف می کردد و در خاصیت و افعال نیز و شیر هر حیوانی بانفراده جداجدا ان شاء اللّه تعالی مذکور می شود و بعد ازین امور مشترکه در اینجا بالاجمال بیان می یابد و هر حیوانی که مدت حمل و ولادت آن قریب بمدت حمل و ولادت انسان باشد انسب بتغذیه است از غیر آن پس شیر کاو که مدت حمل آن نیز نه ماه است انسب برای تغذیۀ اطفال و غیر ایشان از شیر حیوانات دیکر و مائل باعتدال است در امور و کیفیات مذکوره و بعد از ان شیر بز و کوسفند و آهو و شیر شتر بعد از انها و بعضی شیر بز را بهتر از شیر کاو دانسته و کفته اند اعدل و اغذیه آنست و شیر الاغ و اسپ و شتر و کورخر و خوک و غیرها برای تداوی اقوی اند از حیوانات مذکوره و آنها برای تغذیه و همچنین بحسب تعلیف و سن و فربهی و لاغری و رنک حیوان و سحنۀ آن از صلابت و رخاوت و فصل و بلد و غیرها مختلف می باشد چه هرکاه تعلیف بعلفهای تر و تازه و ایام ربیع و بارش باشد ارطب از علفهای خشک و ایام کرما و خشکی می باشد و بمسکرات و مخدرات مانند بنک و خشخاش و کاهو و امثال اینها نمایند شیر آن نیز مسکر و مخدر خواهد بود از ادویۀ ملینه ملین و از مسهله مسهل و همچنین از قابضه و مسخنه و مبروده و مرطبه و لطیفه و کثیفه و غلیظه و غیرها آثار آن نیز متبدل می کردد و شیر حیوان سفید زودتر منحدر می کردد از غیر آن..

 

طبیعت اجزای آن :

 

ماهیت ان در دوم سرد و تر و دهنیت و دسومت آن در اول کرم و خشک و جبنیت آن در اول سرد و خشک و شیر تازۀ دوشیده کرم با حرارت لطیفه و سریع النفوذ و الانحدار بخلاف سرد آنکه در سرد شدن حرارت لطیفۀ آن بتحلیل می رود پس باید که چون
خواهند بنوشند کرم نموده بنوشند تا موجب سرعت نفوذ آن کردد و از مطلق آن بدون قیدی مراد شیر کاو است و موافق ترین اغذیه است در مزاج اطفال بعد شیر زنان و در غیر اطفال در طبیعت و مزاج شخص که موافقت نماید و بعد از ان کوشت و تخم مرغ نیم برشت و هرچه جبنیت بران غالب باشد مسدد و ثقیل و هرچه مائیت بران غالب مدر و مفتح و خفیف و هرچه دهنیت و دسومت مسخن و مثقل و قبل از انقضای چهل یوم از ولادت آن در زمستان بسبب غلظت و قریب بولادت را بسبب غلبۀ مائیت نیز استعمال جائز نیست و در آخر فصل بهار تا اواسط تابستان استعمال آن اولی و بهترین البان شیر تازۀ دوشیدۀ حیوان جوان فربه صحیح المزاج معتدل القوام سفید خالی از طعم و رائحۀ غریب جید المرعی است المضار اکثار آن مورث تپها و تولید شپش و قروح و جرب و حکه و وضح و اورام ردیه و دمامیل و ماشرا و امثال اینها و مطلقا خواه قلیل و خواه کثیر جهت اصحاب اورام باطنیه مضر و جهت اعصاب و امراض عصبانیه خصوصا بلغمیه نیز هر روز پی هم خوردن آن مضر و بجهت دسومت سریع الاستحاله بدخانیت و صفرا و خلط غالب و فساد و در اماکن حاره و معدۀ ضعیفه باعث مضرت و موافق سوداوی مزاجان و یابس و معتادین با افیون و مقدار قلیل آن در اغذیه و کثیر آن در تلیین و اسهال اقوی و جمع آن با شئ حامض و مالح و با کوشت و بیضۀ مرغ و ماهی و ترب و پیاز و میوه های تازه و بقول و حبوب و امثال اینها و بالای آن نیز ما دام که انحدار نیافته باشد و بالای آن چیزی خوردن و خوابیدن همه مفسد آن و با وجود اخلاط فاسده در بدن و امتلا مهلک دانسته اند وبدستور با شیر حیوان اهلی کثیر الدسومت و ثقیل و وحشی قلیل الدسومت و خفیف

طبیعت آن :

 

مطلقا مرکب القوی با غلبۀ حرارت و رطوبت و نیز گرم در اول و تر در دوم

افعال و خواص آن :

مجموع شیر حیوانات جالی و دافع اخلاط سوخته و مقوی و مسمن و موافق اعضای تناسل و کفته اند موافق امزجۀ حارۀ یابسه هرکاه صفرا در معده نباشد و قطور آنها جهت رمد و اکثر امراض عین خواه بتنهائی و یا با شیافات و ادویۀ مناسبه و طلای اقسام
آن موافق ورم مقعده و درد آن و قرحۀ مثانه و اورام عانه و رحم و حافظ رطوبات اصلیه و طول عمر و مسمن و محرک باه خصوص شیرجاموش با شکر السموم بادزهر سموم قتاله و شراب ارنب بحری و شوکران و بنک و ذراریح و ارنب بحری و ثافسیا و خربق و خانق الذئب و نمر و جمیع ادویۀ اکاله و معفنه و امثال اینها نافع است الزینه طلای آن جالی آثار قبیحه و آشامیدن آن نیکو کنندۀ رنک رخسار خصوصا با شکر و فربه کنندۀ بدن خصوصا شیربرنج و فرنی آن به تخصیص در امزجۀ حارۀ یابسه و طلای ماء الجبن جالی کلف و آثار جلد و آشامیدن آن نیز الاورام و البثور آشامیدن ماء الجبن باهلیله جهت جرب و حکه نافع و اطبای هند جمیع شیرها را خام خوردن محدث امراض مختلفه می دانند مکر شیر زنان و الاغ و بعضی شیر کاو تازه دوشیده که هنوز کرمی پستان در ان باقی باشد بسیار نافع و از قبیل آب حیات دانسته و غیر این دو سه شیر خصوص شیر بز را جوشانیده بهتر می دانند و طریق جوشانیدن آن آنست که بقدر ربع آن آب شیرین خالص داخل کنند و بآتش ملایم بجوشانند تا آب برود و شیر بماند پس بعد از سرد شدن بنوشند و نیز هر شیر را بعد از آنکه از دوشیدن آن دو ساعت کذشته باشد و بعضی چهار ساعت کفته اند خوردن آن را بد می دانند و همچنین شیر حیوان که تازۀ بچۀ آن مرده و یا ساقط شده باشد و بسیار لاغر و یا مریض و یا حامله و یا تازه زائیده و یا قریب بانقطاع را نیز زبون و مولد امراض کثیره و در اوائل حمیات نیز اما در اواخر نافع کفته اند و رافع قبض بطن و سوزش چشم و یبس دماغ و لاغری و ضعف بدن و پیری و آلات بول و اعضای تناسل را مفید و چون شیر را با هموزن آن و با زیاده آب بنوشند ادرار بسیار آورد و مجاری بول را صاف کند.

 

منبع: مخزن الادویه

teb.ziaossalehin.ir طب ضیاءالصالین

 

 


 

سایت فرهنگی آمنون برای همه شما عزیزان آرزوی سلامتی و تندرسی را دارد. ما امیدوار هستیم که این مطالب

مورد توجه شما عزیزان قرار گرفته باشد.

لازم به ذکر است که شما بازدید کنندگان محترم سایت فرهنگی آمنون میتوانید سوالات خود در زمینه طب سنتی

( درمان بیماری ها ، درمان مشکلات جسمی و غیره ) را از طریق کانال تلگرامی حکیم آنلاین  بپرسید

یا با جستجو در بخشهای مختلف سایت یا جستجو در کانال تلگرامی پاسخ خود را پیدا کنید.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوزده − سه =